Elektronik atıklar sorunu
Reklam
  • Reklam
Serkan Soyalan

Serkan Soyalan

Elektronik atıklar sorunu

13 Haziran 2019 - 07:54

Çevre sorunlarını defalarca bu sayfalarda yazıp, gündeme taşıdık.

   Çevre sorunlarının etkilerini en can alıcı yerinden yaşadık geçmişte. Çevre kirliliğiyle birlikte sularımız kirlendi, su yollarımız tıkandı, toprağa karışan atıklar kanser olarak bize döndü, canımızı aldı, ağaçları yok ettik, çiçekleri yok ettik, doğayı mahvettik ama dersler çıkartmadık.

   Bu sadece bizim sorunumuz değil, tüm dünyanın da mücadele ettiği ve üzerinde düşündüğü bir sorun. En önemli sorun se, elektronik atıklar. Bu atıklar da gelişmiş ülkelerden çıkarılıp, yoksul ülkelere ithal ediliyor. Yani yine ihtiyaçlı, yoksul insanlar bu pisliğe gömülüyor. Bu ülkeler elektronik atık çöplüğüne dönüşüyor.

   Birleşmiş Milletler verilerin göre, dünyada 2018'de 48,5 milyon ton elektronik atık ortaya çıktı. Bu da yaklaşık 125 bin büyük uçak ya da 4 bin 500 Eyfel Kulesi kadar bir kütleye tekabül ediyor.Bu atıkların yalnızca yüzde 20'si çıkarıldığı ülkede resmi olarak geri dönüştürülürken, geri kalan yüzde 80'lik kısım ise ya toprağa gömülüyor ya yakılıyor ya da yasalara aykırı şekilde Afrika ve Asya'daki az gelişmiş ülkelere ikinci el elektronik cihaz olarak ithal ediliyor.

BM üyesi 193 ülkeden 188'inin taraf olduğu, 1987 tarihli Basel Sözleşmesi, zehirli elektronik atıkların uluslararası ticaretinin yapılmasını ve transferini yasaklasa da e-atıklar yasa dışı şekilde gelişmekte olan ülkelere gönderiliyor.

Global E-WasteMonitor'ün 2017 raporuna göre, 2016'da 18,2 milyon tonla en fazla e-atıklar Asya kıtasında ortaya çıktı. Asya'yı, 12,3 milyon ton atıkla Avrupa, 11,3 milyon ton atıkla Amerika, 2,2 milyon ton atıkla Afrika, 0,7 milyon ton atıkla Okyanusya izledi.

Kişi başı değerlendirildiğinde ise 2016'da 39 milyon nüfuslu Okyanusya'da (Avustralya, Yeni Zelanda, Pasifik Adaları) 17,3, 738 milyon nüfuslu Avrupa'da 16,6, 977 milyon nüfuslu Amerika'da 11,6, 4,364 milyar nüfuslu Asya'da 4,2 ve 39 milyon nüfuslu Afrika kıtasında 1,9 kilogram e-atık çıktı.

Ayrıca Afrika'daki e-atığın yarısını Amerika, Avrupa ve Çin'den yasa dışı şekilde gelen kullanılmış elektronik cihazların oluşturduğu düşünülüyor.

Afrika kıtası e-atık yığınına en az katkı sağladığı halde özellikle Avrupa'nın atık çöplüğü olarak kullanıyor.

Tek bir ayrışma hattı için milyonlarca dolar harcanması gerektiği ve iş gücünün pahalı olması nedeniyle Avrupa'da toplanan e-atıklar genelde ikinci el elektronik cihaz olarak ihraç ediliyor.

E-atıklarının yüzde 75'ten fazlası, Avrupa'dan Nijerya, Gana ve çevre ülkelerde bulunan devasa elektronik çöplüklerine gönderilerek insan sağlığı ve çevreye zararlı şekilde ayrıştırılıyor, işe yarar kısımları alındıktan sonra yakılarak yok ediliyor.

Bir ton cep telefonunda, bir ton altın madeninden 100 kat fazla altın bulunduğu göz önüne alındığında doğru koşullarda yapılacak e-atık geri dönüşümü büyük önem arz ediyor.

E-atıklardaki altın, bakır, kurşun gibi değerli maddelerin temel yöntemlerle geri dönüştürülmesi sırasında (kurşunun açık kaplarda eritilmesi, devre kartlarının asitte eritilmesi gibi) sağlığa zararlı çok sayıda zehirli madde açığa çıkıyor.

Kurşun, krom, civa, kadmiyum gibi insan sağlığına zararlı maddeler içeren e-atıklar, su kaynaklarını, havayı ve gıda tedarik zincirini kirletiyor.

Birçok ülkede çocuk ve kadınlar, kayıtdışı e-atık işleme süreçlerinde çalışanların yüzde 30'unu oluşturuyor.

Anne adaylarının burada zehirli maddelere maruz kalması, düşük, erken doğum ve düşük kilolu bebeklerin doğmasına yol açıyor.

Bu çöplüklerde çalışan kişilerin dolaşım sisteminde zehirli maddelere rastlanırken, kana karışan kadmiyum ve kurşunun böbreklerin kaybedilmesine neden olduğu biliniyor.

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar