Düşünce


Herkese merhabalar,

Düşünce nedir?

Bu sorunun cevabı için okumayı 1-2 dakika okumayı bırakıp üzerinde düşünmenizi ve yoğunlaşmanızı istiyorum.

Yoğunlaştınız mı? Kendinizce düşüncenin ne olduğunu tanımlamaya çalıştınız mı?

Düşünce nedir biliyor musunuz? Üzerinde yoğunlaştığınız düşüncenin ne olduğunu tanımlamaya çalışırken zihninizde gerçekleştirdiğiniz işlem düşünmektir. Düşünme eyleminin sonucunda ortaya çıkan ürünler ise düşüncedir. Esas olarak düşünce beynimizin veya onun işlevi olan zihnimizin bir ürünüdür. Zihnimizde akan sözcükler veya görüntüler düşüncelerimizdir. Zihinsel faaliyetlerimizin bir sözel yanı bir de resimsel yanı vardır. Örtük iç konuşmalarımız sözel kısmı iken, hayallerimiz resimsel yanıdır. Zihinde var olan bu sözel ve resimsel ürünlere bilişsel bilim “Biliş” adını vermektedir. Bu bilgilerden sonra düşünceyi bir de şöyle tanımlayabiliriz; Düşünce zihinde depolanmış olan fikirlerin, anlamların, mesajların veya bilgi birikimlerinin dışa vurulmuş halidir. Konuşma ile dışa yansıttığımız düşüncelerimiz hem bizim kendi beynimiz ile hem de başkalarının zihinleri ile veya beyinleri ile iletişim kurmamızı sağlayan semboller sistemidir. İnsanın davranışlarını anlayabilmek için düşünce anahtar bir role sahiptir diyebiliriz. Düşünceler olmasaydı bugün günümüzde edebiyat, hukuk, din, sanat gibi pek çok şey hayatımızda olmazdı. Var olan düşüncelerimiz ve bunları konuşmalar ile dışarıya vurmamız sayesinde çok uzaklarla bile iletişim kurabiliriz, geleceği öngörüp planlayabiliriz, karmaşık sorunları çözebiliriz, kendimizin veya başka insanların davranışlarını kontrol eden kurallar geliştirebiliriz, her şeyi öğrenebiliriz. Bilindiği üzere insanı diğer canlılardan ayıran en önemli özellik düşünebilme kapasitesidir. Bu düşünebilme özelliği özellikler dış dünya ile ilgili çok işe yarar sonuçlar doğurmuştur, bilim ve teknoloji bu sayede gelişmiş, böylece büyük ilerleme ve başarılar elde edilmiştir.

İnsan tanımlanırken düşünce özelliğine sıkça vurgu yapılmaktadır. Bazı ileri düzeydeki memeli canlıların da düşünme özelliğinden bahsedilse bile insan düşünme ve bu düşündüğünün farkında olması ile bu canlılardan ayrılmaktadır. İnsan dışında var olan canlıların hayatları varlıklarını ve nesillerini sürdürebilmek ile geçmektedir. Bu duruma ilişkin bir bilinçleri de yoktur muhtemelen. Yaşadıkları an neyi gerektiriyorsa o an için onu yaşarlar. Hayvanlarda yaşamlarını sürdürebilmek için yapılan işler daha karmaşıklaşsa da yine de kendi özellikleri çerçevesinde yaşam döngülerini sürdürmektedirler. Örneğin bir kedi toksa, bedeninde bir hastalığı , yarası yoksa ve fiziksel ortam koşulları da iyiyse bir sorun yaşamaz. İnsana baktığımızda ise iş biraz da farklılaşmaktadır. İnsan karnı tokken, sağlığı yerindeyken ve fiziksel ortamı onun için ideal bir haldeyken bile sorun yaşayabilmektedir. Bu özelliğin onda var olmasının sebebi ise çok gelişmiş olan düşünce yeteneğidir. Düşünce özelliğimizin varlığı dünyayı doğrudan doğruya tecrübe etmek yerine düşüncenin aracılığı ile yaşamak gibi bir özellik kazandırmıştır bizlere.

“İnsanın tepkilerinde düşüncenin etkisi nasıldır?” sorusunun cevabı için haftaya görüşmek üzere…

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Hoşçakalın, sağlıcakla kalın…

(Bu yazı da Prof. Dr. Hakan Türkçapar hocanın “Farket, Düşün, Hisset,Yaşa” kitabından yararlanılmıştır. )