"Veresiye Defterini Karıştırsınlar"

"Veresiye Defterini Karıştırsınlar"

Ekonomist Okan Veli Şafaklı, Türk Lirası’nın döviz karşısında her geçen gün biraz daha erimesi nedeniyle özellikle dar gelirliyi rahatlatacak, kısa vadede yapılabilir olan bir takım ekonomik tedbir önerilerini Yeni Bakış’a açıkladı

Editor: YeniBakış Editör
22 Kasım 2021 - 10:32 - Güncelleme: 25 Kasım 2021 - 14:34
Reklam

Ekonomist Okan Veli Şafaklı, ülkenin yapısal dönüşüm ihtiyacı bulunduğunu belirterek, dijital dönüşüm, kamu reformu, yerel yönetimler reformu, vergi reformu, enerji reformu, seçim yasanında değişiklik, bağımsız ve özerk bir muhasebe sistemi ve kamu mali yönetimi kontrol siteminin hayata geçirilmesinin şart olduğunu söyledi

 

Şafaklı, kamu maliyesinin ihtiyaç duyduğu ilave kaynak arayışına girerken sosyal hukuk devletine uygun ve çağdaş uygulamaları esas alan bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğine vurgu yaparak, “iflas eden bakkal veresiye defterlerini karıştırır mantığı, iflas eden KKTC maliyesi için de geçerli olmalıdır” dedi

 

Şafaklı, kısa vadede alınması mümkün olan tedbirler olduğunu belirterek, birkaçını şu şekilde sıraladı;

 

*Döviz borcunun masrafsız TL’ye dönüştürülmesi sağlanmalıdır

* Temel tüketim malları denetimli ürünler kategorisine alınarak yüksek kar marjlarının önlenmesi sağlanmalıdır

* Servet Vergisi bir defaya mahsus olarak KKTC’de de uygulanmalıdır

* Batık banka kredilerinin tahsili yapılmalıdır

* Yurt dışından geçişler cazip hale getirilmelidir

*Döviz kredilerinde ödeme kabiliyetini kaybettiği tespit edilenlerin borçları belirli süre ötelenmelidir

* Döviz cinsinden kiralarda stopajın düşürülmesi karşısında döviz kuru sabitlenmelidir

 

 

Yeni Bakış

 

Ekonomist Okan Veli Şafaklı, ülkenin uzun yıllar bekletilen yapısal dönüşüm ihtiyacı bulunduğunu belirterek, bunlar arasında en önemlilerinin hiç kuşkusuz dijital dönüşüm, kamu reformu, yerel yönetimler reformu, vergi reformu, enerji reformu, yönetimde istikrar sağlamak için seçim yasanında değişiklik, bağımsız ve özerk bir muhasebe/murakabe sistemi ve iç ve dış denetimin güçlendirildiği kamu mali yönetimi kontrol siteminin hayata geçirilmesi olduğunu belirtti. Şafaklı, bugün öncelikle kısa vadede yapılabileceklerin düşünülmesi gerektiğini ifade ederek, geçtiğimiz gün Başbakan Faiz Sucuoğlu’nun ekonomik örgütler, devlet üst düzey yöneticileri ve üniversiteden akademisyenler ile kısa vadeli önlemlere ilişkin arama çalıştay yaptığını söyledi. Şafaklı, “bu çalıştayda şapkadan tavşan çıkarır gibi tüm sorunlara çözüm bulunması beklenemezdi” dedi.

“Döviz borcunun masrafsız TL’ye dönüştürülmesi sağlanmalıdır”

Şafaklı, seçime ramak kala siyaseten zor olmasına rağmen kısa vadede alınabilecek önlemler ve bu önlemlerin gerektiği alternatif finansman kaynaklarını şu şekilde sıraladı;

 

1.      Sağlık çöktüğü takdirde ekonomide de çöküş kaçınılmaz olacaktır. Bu açıdan,

a)         Pandemiden çıkışta aşılanmayı sonlandırmak için Avusturya benzeri yaptırımlar ve özgürlüğü kısıtlayışı önlemler almak kaçınılmaz olmuştur.

b)      Pandemi halen daha ülkemizde de ciddiyetini korumaktadır. Başarısız olduğumuz en önemli konu ise denetimdir. Denetimim kolluk kuvvetleri ile yapılması artık çağ dışıdır. Bunun yerine dijital dönüşümden yararlanılması ve işletmelerin birçoğunda olan kamera sitemlerini takip edecek paydaşlardan da temsilci barındıran denetim merkezlerinden takip edilebilecek ve ihlal tespit edilenleri de ibret olacak şekilde cezalandırılması düşünülmelidir. Bu yapı kendiliğinden otokontrol sistemi olarak çalışacaktır.

2.      Döviz krizine çözüm olarak dörtlü koalisyonun uyguladığı 26 önlem içerisinde başarılı bulunanlar bu dönemde de düşünülmelidir.  Bunlardan bazıları aşağıdaki gibi sıralanabilir:

  • Evkaf tarafından döviz üzerinden kiralanan ve özelikle esnafın kullandığı gayrimenkullerin kiralarında kur sabitlemesine gidilmelidir,
  • Döviz artışını fırsat bilerek fahiş fiyat uygulan tam rekabet koşulları olmayan piyasalar için 21/1977 sayılı Mal ve Hizmetler (Düzenleme ve Denetim) Yasası çerçevesinde hükümetin piyasaya müdahale etmesi gerekmektedir.
  • Özellikle dar gelirlinin rahatlatılması için temel tüketim mallarının denetimli ürünler kategorisine alınarak yüksek kar marjlarının önlenmesi ve/veya sübvansiye oranlarının artırılması hedeflenmelidir.
  • Döviz kredilerinde ödeme kabiliyetini kaybettiği tespit edilenlerin borçları belirli süre ötelenmelidir.
  • Talep edenlere Döviz borcunun masrafsız TL’ye dönüştürülmesi sağlanmalıdır.
  • Ekonominin ve üretimin canlanması için “yerli ürün kullanımının tüm alanlarda teşvik edilmesi amaç edinilmelidir.
  • Temizlik ürünlerinde ve bir takım gıda ürünlerinde indirimin fiyata yansıtılması kaydıyla KDV indirilmeli veya kaldırılmalıdır.
  • Döviz cinsinden kiralarda stopajın düşürülmesi karşısında döviz kurunun sabitlenmesi sağlanacaktır.
  • Vatandaşlara mülk satışında tapu devir harcının indirilmesi.
  • Özellikle bu dönemde dar gelirli oldukları komisyonca saptanan aile mensuplarının ordu kantinlerinden yararlandırılmaları sağlanmalıdır

3.      Devlette ortaya çıkan personel ihtiyacını karşılamaya yönelik yeni istihdam yerine geliştirme programları ile destekli çalışanların istihdam fazlası olan yerden personel ihtiyacı olan yerlere transferine imkân verecek yasa gücünde kararname çıkarılması düşünülebilir. Bu ek mesai gerektiren alanlara personel kaydırması için özellikle düşünülebilir.

4.      Devlet içinde personel mobilizasyonu yanında ek mesai ihtiyacını minimize etmek için Gümrükte ve benzeri yerlerde vardiya usulüne geçilmesi ve ödenecek maksimum mesai tutarının polis memurlarında olan orana çekilmesi dikkate alınmalıdır.

5.      Çağdışı kalan mesai odaklı çalışma yerine İskandinav ülkelerinde olduğu performans odaklı esnek çalışma imkânı için düzenleme yapılabilir.

 

“KKTC maliyesi iflas eden vereseye defterini karıştırmalı”

Şafaklı, Kamu maliyesinin ihtiyaç duyduğu ilave kaynak arayışına girerken sosyal hukuk devletine uygun ve çağdaş uygulamaları esas alan bir yaklaşım sergilenmesi gerektiğine vurgu yaparak, “iflas eden bakkal veresiye defterlerini karıştırır mantığı iflas eden KKTC maliyesi içinde geçerli olmalıdır” dedi. Şafaklı, KKTC devletinin hukukken takip etmek zorunda olduğu, ancak otorite zafiyeti nedeniyle takip etmediği gayri resmi verilere göre yaklaşık 700 Milyon TL devlete olan kesinleşmiş borç ve vergi bulunduğunu belirterek, Ekim 2019 tarihinde yürürlüğe giren 37/2019 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Usulü (Değişiklik) Yasasına göre devlete borcu olan kişilerin bankadaki mevduatlarına haciz koymak dahi mümkün olduğunu kaydetti.  “Bu yasada “Banka Hesaplarındaki Paraların Haczi” başlığı altındaki 75A. maddesi bunu açıkça ortaya koymaktadır” diyen Şafaklı, “bu zor pandemi döneminde devlet olan borcunu ödemezken karantina oteli yapan ve bankada milyonlarca sterlin mevduatı olan kişilerin tüyü bitmemiş yetimin hakkını yemesine devlet müsaade etmemelidir” diye konuştu.

“Servet Vergisi bir defaya mahsus olarak KKTC’de de uygulanmalı”

Pandemiden çıkış olarak Arjantin’de yürürlüğe giren İngiltere’de halen gündemde olan ve Nobel ödüllü ekonomistlerin dahi önerdiği Servet Vergisinin bir defaya mahsus olarak KKTC’de de uygulanmasının düşünülmesi gerektiğini belirten Şafaklı, yıllardır KKTC gümrüklerinde alıkonulan ve KKTC Merkez Bankasında tutulan ziynet eşyalarının satışa çıkarılabileceğini söyledi.

“Batık banka kredilerinin tahsili yapılmalı”

Şafaklı, bir nevi peşkeş olacak şekilde verilen devlet arazilerinin satışa çıkarılabileceğini veya gerçek değeri üzerinden kira talep edilebileceğini belirterek, devlete ait arazilerin ve gayrimenkulün envanteri çıkarılarak şeffaf bir şekilde gerçek piyasa değeri üzerinden satışı veya uzun vadeli kiralanmasının sağlanabileceğini kaydetti.

Şafaklı, devlet otoritesindeki acizlikten kurtularak batık banka kredilerinin tahsilinin mutlaka gerçekleştirilmesi gerektiğinin altını çizerek, bunun yaklaşık 150 Milyon Dolara tekabül ettiğinin ifade edilmekte olunduğunu kaydetti.

“Havuzlu evlere ilave vergi yeniden gündeme gelmeli”

“Dörtlü koalisyon döneminde karar alınıp yürürlüğe konmayan havuzlu evlere ilave vergi konabilir (lüks vergisi veya özel tüketim vergisi gibi). Bu evlerin envanteri muhtarlıklar, belediyeler veya bu havuzlara temizlik hizmeti veren şirketler tarafından kısa sürede öğrenilebilir” diyen Şafaklı, diğer alınabilecek önlemleri ise şu şekilde sıraladı, “Ekonomik sıkıntılara rağmen aşırı lüks araç alanlara, yurt dışında turistik seyahat yapanlara ilave vergiler konabilir. Sigara ve alkollü içkilere ile çevreyi kirleten ürünlerin vergileri Avrupa Birliği’ndeki vergi politikasına paralel artırılabilir. Malta’da olduğu gibi oyun sektörü (sanal bet gibi) kurumsallaştırılabilir. Yasal ve denetim altyapısı ile istihdam ve ekonomiye önemli katkı sağlayabilir. Şöyle ki, Malta’da bu sektörde 8000’den fazla kişi çalışmakta olup ekonomiye katkısı yaklaşık % 12.5’dir. Altın vatandaşlık gündeme alınmalıdır. Örneğin 1,000,000 $ yatırım veya belirli bir istihdam, ciro ve vergi ödemesi şartı ile vatandaşlığa alınma kriteri getirilebilir. Bu aynı zamanda ekonomik katkı gerekçesi ile keyfi vatandaşlık enflasyonunu da bir nevi frenleyecektir. Bunun yanında “Ülkede 250 bin dolarlık mülk alana vatandaşlık verelim. Seçme ve seçilme hakkı olmasın. Bu şekilde 4 bin konut satsak ekonomiye bir yılda 1 milyar dolar girer” şeklindeki bir iş insanımızın önerisi de dikkate alınmalıdır.”

“Yurt dışından geçişleri cazip hale getirmek durumundayız”

Ekonomist Şafaklı, TL’nin değer kaybının KKTC ekonomisi için büyük tahribat yaratmasına rağmen önemli fırsatlar da doğurduğunu belirterek, öncelikle Güney için KKTC pazarı geçmişten daha cazip hale geldiğini, bu durumda pandemi önlemlerinden feragat etmeden KKTC’ye gerek Güneyden gerekse havalimanı yoluyla yurt dışından geçişleri olabildiğince pratikleştirip, kolaylaştırıp cazip hale getirmek durumunda olduğumuzu hatırlattı.

Şafaklı, Türkiye ile yapılan anlaşma gereği söz verilen hibe yardımın büyük bir bölümünün özellikle bu dönemde temin edilmesi konusunda gerekli devlet ciddiyetinin de gösterilmesinin şart olduğuna vurgu yaptı.

 

 

 

 

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Akaryakıta okkalı zam!
Akaryakıta okkalı zam!
"Sedat Peker Gözaltında"