ELMANIN POLİTİK YOLCULUĞU (1)
Hakan  Yurdanur

Hakan Yurdanur

ELMANIN POLİTİK YOLCULUĞU (1)

18 Mayıs 2021 - 10:04

Her şeyin eskimeden eskitildiği, kullanılmadan yok edildiği, insani değerlerin yerine metalaşmış suni ilişkilerin geçtiği, vahşi doğanın vahşi ekonomiye teslim edildiği bir dönem geldi çattı. Bu sürece kullanmak için üretmek yerine tüketmek için üretmek dönemi diyebiliriz.  Kullanım değeri yok edildi, yaşasın değişim değeri diyen kapitalizmin ideologlarının çığlıkları her yeri kaplıyor…

Almak için satma dönemi yerini satmak için almaya bıraktı. Almak yani tüketim sınırlarına dayanınca devreye ideolojik manipülasyonlar girdi. İnsani ihtiyacın yerini “moda”, yaşamak için zorunlu harcamanın yerini “lüks tüketim”, pahalı olmayan dayanıklı üretimin yerini “marka ” aldı. Kullanım için değil , değişim için üretmenin türevi olan bu kandırma sanatı , günümüz albenisi içinde hayli işlevsel.

Diğer yandan oyunun dışında bırakılmışlar var. Bu insanlar dünya nüfusunun çok büyük kısmını oluşturuyor. İnsani ihtiyaçlarını karşılayamamaları modadan, yaşamak için zorunlu harcamalarını dahi yapamayanlar lüks tüketimden, pahalı olmayan dayanıklı mallara sahip olamayanlar markadan anlamaz ilan edildiler.

Kullanım değerinin öne çıkmasını önemseyenler, değişim değeri savunucuları tarafından lanetlendi ! Yeryüzünün lanetlileri gökyüzüne, eşsiz doğanın sınırlı kaynakları başka gezegenlere havale edildi, yok sayıldı. Şimdi yok sayılanların yok etme zamanı. Yazının başlığını, insani ihtiyaçlar için yetiştirilip meta haline getirilmemiş elmadan, pazarda alınıp satılan metalaşmış elmanın yolculuğuna ithaf etmek için seçtik.

Kapitalist sistemde, meta üretildiği için satılmaz, satılması için üretilir. Elmanın üretilip pazara getirilme nedeni de öncelikle insani ihtiyaçları karşılaması değil, satılıp para kazandırmasıdır. Elmaya bu mantık çerçevesinde yaklaşan sistem, yaşayan ne varsa ölü metalara çevirmekte. Toplumsal gereksinimin yerini pazarda kâr elde etmek için satış alınca; temel insani gereksinimler örgütleneceğine, gereksiz aşırı üretim ve doğanın yok edilmesi sonucu israf örgütlenmekte.

Semt pazarında tezgâhta duran elma, satıcının gözünde para (değişim değeri ) , alıcının gözünde yiyecek ( kullanım değeri ) olarak görünür. Elmayı elma yapan en önemli özellik; yetiştirilmesinden pazarda satışına dek insan emeğinin ürünü olmasıdır. Doğa ile toplum arasında kullanım değeri temelli ilişkiler öne çıkarken, ekonomi ile toplum / doğa arasında değişim değeri temelli ilişkiler öne çıkmakta. Meta- değişim değeri- kapitalizm ilişkisini ve birbirlerini ürettiklerini hatırlatmak gerekli.

 Pazarda satılan metalar ( elmalar ) aynı zamanda toplumsal ilişkilerin, dayatmaların, zorlamaların taşıyıcılarıdır. Bir tarafta elmanın yetiştirilmesi için gerekli alet ve ekipmana sahip olanlar ve elmayı yiyenler; diğer tarafta elmayı yetiştirmek için iş gücünü satmaktan başka çaresi olmayıp elmayı yedirenler. Kapitalizmin bu dayatması, insanın doğayla olan sürdürülebilir ilişkilerini bozmakta yok etmektedir. Bu yok ediş, iç içe geçmiş toplumsal ve ekolojik çöküşleri de yaratmakta. Unutmamalıyız ki; insan doğa sayesinde yaşar. Filozofun dediği gibi ” insan ne yerse odur, doğa insanın bedenidir “.

Elmanın pazarda satılması elmanın doğal değil toplumsal bir özelliğidir. Tek başına kaldığında doğa ile ilişki kuran elma, pazar için üretildiğinde ekonomik ilişkiler kurar. Ekonomik ilişkiler üç yönlü işler. 1-

Sermayenin sınırsız büyüme ve kâr elde etme isteği. 2- Toplumun zengin ve bir kısım orta kesiminin aşırı ve gereksiz tüketime yönelmesi. 3- Toplumun çok büyük kısmının ve doğanın tamamının fakirleşmesi, sömürülmesi, yok edilmesi.

Birinci madde ile başlayalım. Sermaye büyümek, daha fazla kâr elde etmek istiyor. Fakat Dünya büyümüyor!  İhtiyaçlar sonsuzdur deniyor, ama doğanın kaynakları sınırlı. Kapitalizm değişim değerinin örgütlenmiş, enternasyonal hali. 8-10 yılda bir alacağımız çamaşır makinesi yerine, yılda 4-5 kez bozulan çamaşır makinesi üretiyor. Sistem para kazanmayı bir numaralı amaç haline getirince, yenilebilir elma para kazandıran elmaya dönüşüyor.

 

(Devamı yarın)

 

YORUMLAR

  • 0 Yorum
Henüz Yorum Eklenmemiştir.İlk yorum yapan siz olun..

Son Yazılar