Ebeveynlik Tarzları
Sevdenur Yıldırım

Sevdenur Yıldırım

Ebeveynlik Tarzları

02 Mart 2021 - 12:44

Herkese merhabalar,

Tüm anne babalar çocuklarını yetiştirirken farklı beklentilere sahiptir. Çocuğun nasıl bir kişi olacağı, ahlaki değerlerinin neler olacağına, davranış standartlarının neler olacağına dair beklentileri vardır. Bu beklentilerden ötürü de çocuğu beklentilerine göre yetiştirmek isterler. Onun içinde uygun zemin hazırlamaya çalışırlar. Kendi değer ve inanışlarını onlara aktarırlar. Çocukları cezalandırır veya ödüllendirirler. Çocuklara model olur. Bu model olma konusundan sıkça bahsediyorum ama ciddi derece önem verilmesi gerekmektedir. Ebeveynler bu durumun farkında olmuyorlar ancak çocuklar için ilk öncelik rol modeller anne ve babalardır. Lütfen bu konudaki hassasiyete özen gösteriniz.

Tüm bu zemin hazırlama noktasında ise her ebeveynin farklı stratejiler kullandığını söyleyebiliriz. Yapılan araştırmalarda araştırmacılar ebeveynlerin çocuklarına davranışlarına göre 4 tip ebeveynlik tarzından bahsetmektedirler (Solmuş, 2010). Bunlar;

                1.Demokratik Ebeveyn Tarzı

                2.Otoriter Ebeveyn Tarzı

                3.İzin Verici Müsamahakâr Ebeveyn Tarzı

                4.İzin Verici İhmalkâr Ebeveyn tarzı

1.Demokratik Ebeveyn Tarzı

                Bu ebeveynlik tarzına sahip olan ebeveynlerin en önemli özelliklerinden birisi çocuğun kendilerine has, biricik ve tek olduğunu kabul etmeleridir. Dolayısıyla bu ebeveynlik tarzındaki anne babalar çocuklarını başkaları ile kıyaslamaz ve çocuklarının özelliklerin saygı duyarlar. Çocuğun yeteneklerini en üst düzeyde gerçekleştirebilmesi için ona yardım ederler. Bu tarzdaki ebeveynler çocukların duygu ve düşüncelerini dinlerler. Onların duygu ve düşüncelerine saygı duyarlar. Duygu ve düşüncelerini serbestçe ifade etmelerine izin verirler ve onları bu konuda cesaretlendirirler. Bir yandan çocuklarının davranışlarını kontrol edip denetlerler. Bir yandan da onları çok severler. Sevgilerini de gösterirler. Bu sevgi karşılıksız bir sevgidir. Yani çocuk anne ve babasının onu her zaman seveceğini derslerinde başarısız olsa bile anne ve babasının sevgisinde bir azalma olmayacağını bilir. Çocuğun toplum ile uyumlu bir şekilde yaşayabilmesi için var olan kurallar çocuğa uygun bir şekilde anlatılır ve çocuk kurallara uyduğu sürece serbesttir. Çocuk kurallara uymadığı zaman başına gelecek olanı bilir. Bu genelde bir cezadır ancak bu ceza fiziksel bir ceza değildir. Çocuğun istediği birşeyden onu geçici olarak mahrum etmektir. Bu tarz ebeveynlik tarzına sahip olan bireyler çocuklarının hatalarından dolayı eleştirilmekten hoşlanmayacağını bilirler. Dolayısıyla çocuğun başarısızlığını cezalandırmak yerine önce çocuğun başarısını ödüllendirirler. Bu demokratik ebeveynlik tarzı çocuk yetiştirmede en uygun tarz olarak kabul edilir ve en sağlıklı çocuklar genelde bu ebeveynlik tarzına sahip ailelerden gelişir. Yapılan araştırmalar sonucunda bu ebeveynlik tarzına sahip çocukların olgun, sıcakkanlı, topluma uyumlu, fikirlerini söyleyebilen okul başarıları yüksek, kendilerine ve topluma saygılı bireyler olduğu sonucuna ulaşılmıştır (Solmuş, 2010).

2. Otoriter Ebeveynlik Tarzı

                Bu ebeveynlik tarzına sahip olan bireyler demokratik ebeveynlik tarzına sahip bireylerin tam tersi olarak çocuğun kendine has, bir olduğunu kabul etmezler. Çocuklarının tamamen kendilerine ait olduğunu ve istedikleri gibi yönetebileceklerine inanırlar. Çocuklar ebeveynleri ne ister ise onu yapmak zorundadır. Baskı, itaat vardır. Bu ebeveynlik tarzında çocuğun ihtiyaçlarına karşı duyarlılık yoktur. Sevgi ve ilgiye dayalı bir ilişki yoktur. Otoriter ebeveynlik tarzına sahip bireylerin çocukları kurallara uymazsa cezalandırılır ve bu cezalar kızma bağırma şiddete kadar dayanır. Kontrolün bu şekilde ebeveynde olması çocukta özdenetim duygusunun gelişmemesine sebep olur. Otoriter ebeveynlik tarzında ebeveyn çocuğuna yeteri kadar sevgi ve ilgi göstermez. Bu durumun sebeplerinden birisi çocuğa sevgi ve ilgi gösterilirse çocuğun şımaracağından korkulur. Çocuklar ebeveynlerinden ilgi görebilmek için olumsuz davranışlar sergileyebilirler ve ebeveynin ona kızmasını, bağırmasını bile bir ilgi olarak görürler. Bu ebeveynlik tarzında büyüyen çocuklar güvensiz, kaygılı, duygu ve düşüncelerini kolay ifade edemeyen çocuklar olurlar. Otoriter şekilde büyüyen erkeklerde öfke ve saldırganlık, kızlarda ise bağımlı olma davranışları görülebilir (Solmuş, 2010).

Yazının devamı için beklemede kalınız. Haftaya görüşmek üzere.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.

Hoşçakalın, sağlıcakla kalın.

 

YORUMLAR

  • 2 Yorum

Son Yazılar