Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Sevdenur Yıldırım

Sevdenur Yıldırım

Travma Sonrası Stres Bozukluğu

23 Mart 2021 - 11:03

Herkese merhabalar, uzun zamandır herhangi bir psikolojik rahatsızlığı ele almadığımı farkedince bugün sizlere TSSB adı verilen psikolojik rahatsızlıktan bahsetmek istiyorum. Çevrenizde aşağıdaki belirtileri gösteren birileri var ise bu konuda bilinçli olmak ve ona göre hareket etmek faydalı olacaktır.

Travma kavramının psikiyatri alanında resmi olarak ilk 1980 tarihinde Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabının üçüncü baskısında ( DSM ) “Travma Sonrası Stres Bozukluğu’nun” tanımlanmasından sonra yer aldığı söylenebilir. Resmi olarak ilk bu şekilde yer almış olsa da travmanın psikiyatrik rahatsızlıklara yol açtığına dair görüşler mevcut olarak bulunmaktaydı. Travmanın psikolojik sonuçları pek çok duruma göre değişiklik göstermiştir. Siyasi ve politik sonuçlardan etkilenmiştir. Bunun dışında içinde bulunduğu dönemin özelliklerine göre değişiklikler gösterdiği söylenebilir. Bu duruma bakıldığında travma çalışmalarının inişli çıkışlı bir geçmişi vardır diyebiliriz. Travma kavramının psikiyatri tarihindeki değişiklerinin psikiyatrik rahatsızlıkların geçirdiği süreçleri göstermede önemli bir etkisi olduğu söylenebilir. 60 yıllık etkisinin gözlemlenebildiği DSM el kitabından travma kavramının belirgin değişikliklerini görmek mümkündür ( Kokurcan ve Özsan , 2020) .

Travma, bir kişinin yaşadığı korkunç bir olay karşısındaki verdi duygusal tepkidir. Kaza, tecavüz ve doğal afet gibi olaylar korkunç olaylara örnek gösterilebilir. Travmatik olay ise bir kişinin fiziksel bütünlüğünü , yaşantısını, sevdiği kişileri, dünya ve insanlara karşı olan inançlarını tehdit eden olay olarak tanımlanabilir. Bireyin yaşadığı doğal afetler, hayati tehlikesi olan hastalıklar , tecavüz , işkence ve silahlı çatışma gibi olumsuz olayları yaşama veya görme travmatik olay kapsamı içerisinde değerlendirilmektedir. Travmatik bir olay yaşayan kişinin hayatında sosyal , bedensel ve ruhsal açıdan değişimler meydana gelmektedir. Bir kişide travmatik bir olay sonucunda ortaya çıkan bozukluğa travma sonrası stres bozukluğu denilmektedir. Travma sonrası stres bozukluğu kavramı ortaya çıkışından bugüne kadar

bilimsel açıdan gelişimini sürdürmüştür. Travmatik olayın bireyin psikolojik sağlığı üzerindeki etkisinin tarihi savaş tarihi kadar eskilere dayanmaktadır. Bu alandaki çalışmaların 19. Yüzyıl sonu ve 20. Yüzyıl başında artış gösterdiği söylenebilir. Bu zamanda yaşanan tren kazaları ve modern harp araçları ile gerçekleşen savaşın yıkıcı etkileri çokça söz konusu olmuştur. “Gülle etkisi” , “asker kalbi”, “asker tükenmişliği” ve “travma şoku” gibi kavramlar günümüzdeki Travma Sonrası Stres Bozukluğunun doğuşuna kadar kullanılmıştır. Günümüzde DSM – 5’ de tanımlanmış olan Travma Sonrası Stres Bozukluğu şu şekilde tanımlanmıştır; yaşanan travmatik bir olay sonucunda ortaya çıkan bu bozukluk bireyde aşırı uyarılma hali ( hipervizilans ) , travmayı anımsatan veya bireye travmayı çağrıştıran uyaranlardan kaçınması ve bireyin travmatik olayı rüyalar ve “flashback” aracılığı ile tekrardan deneyimleme semptomları ile birlikte takip eden ve kişide en az 1 ay boyunca süregiden bir psikolojik bozukluktur. Bu bozukluk ölüm, ölüm tehdidi alma , ciddi yaralanmalar geçirme, cinsel tacize maruz kalma , şiddet olaylarına tanıklık etme veya kişinin yakınlarının yaşadığı herhangi bir travmatik olaya maruz kalması sonucu ortaya çıkabilmektedir. Travma sonrası stres bozukluğunda istemsiz bir şekilde olay akla gelebiliyor, olay rüyalara yansıyabiliyor, flashback aracılığı ile tekrar tekrar yaşanabiliyor ve travmatik olayı hatırlatan içsel ve dışsal tepkiler verilebiliyor. Travmatik olay toplumun büyük bir kısmını etkilemektedir.1967 ve 1991 yıllarında dünyanın farklı yerlerinde yaşanan felaketler sonucunda 7 milyon kişi vefat etmiştir ve 3 milyon kişide bu felaketten etkilenmiştir ( Başcılar ve Lotfi, 2017).

Okuduğunuz için teşekkür ederim. Hoşçakalın, sağlıcakla kalın...

Kaynakça

Başçılar, M. ve Lotfi, S. ( 2017 ). Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Sosyal Hizmet. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3, 275-286.

 

YORUMLAR

  • 1 Yorum
  • Nilgün Yılmaz
    3 hafta önce
    Covid 19 dan dolayı da travma sonrası stres bozukluğu ortaya çıkabilir herhalde...

Son Yazılar